Države se vraćaju fosilnim gorivima

Svijet

Energetska kriza aktuelna posljednjih dana uzdrmala je i Evropu i svijet. Države “nagomilavaju” fosilna goriva, a to je potez koji najavljuje skok globalne emisije ugljen-dioksida ove godine i predstavlja novu “prijetnju” cilju Pariskog sporazuma da se globalno povećanje temperature ograniči na 1,5 stepeni Celzijusa.

Sa druge strane, Kina, Indija i druge ekonomije u razvoju podstiču potražnju za ugljem, a čak su i SAD spremne da povećaju potrošnju najprljavijeg fosilnog goriva, prvi put za skoro deset godina, pokazuju prognoze Međunarodne agencije za energiju (International Energy Agency).

Svjetske emisije ugljen-dioksida dostigle su vrhunac prije početka pandemije kovida 19, a onda se tokom 2020. godine zabilježio najveći godišnji pad emisija još od 1965. godine, pokazuju podaci BP Plc-a. Oslobađanje gasova sa efektom staklene bašte ove godine do avgusta bilo je samo jedan procenat manje nego u istom periodu 2019. godine, pokazuju podaci Karbon monitora, grupe koja se bavi praćenjem emisija, piše Blumberg.

Prognoza za rekordne emisije je loša pozadina COP26 klimatske diskusije koja će se održati u Glazgovu, Škotskoj, u novembru. Ujedinjene nacije apeluju na zemlje da dostave ambicioznije planove, kada je riječ o emisijama, do početka diskusije na kojoj se očekuje okupljanje zvaničnika iz skoro 200 zemalja.

Da li će emisije dostići nove rekorde – vjerovatno će zavisiti od vremena, rekao je Stiven Džej Dejvis, profesor Univerziteta Kalifornije u Ervajnu i jedan od vodećih u grupi Karbon Monitor. “Fosilna goriva koja se koriste za zagrijavanje zgrada mogla bi brzo da nadoknade jedan procenat ako je hladno.”

Energetska kriza koncentrisana je u sektoru proizvodnje električne energije. Nestašice prirodnog gasa i električne energije bile su posebno oštre u Kini i Velikoj Britaniji. Emisije proizvođača električne energije već su porasle za 2,2 odsto na globalnom nivou u periodu od januara do avgusta u odnosu na isti period 2019. godine, podstaknute povećanjem u Kini, Indiji i Brazilu, pokazuju podaci Karbon monitora.

Ali na mnogim mjestima, ispuštanja ugljen-dioksida iz većine glavnih izvora na putu su da budu niža nego u 2019. godini, jer su se postrojenja na ugalj ugasila, a više solarne energije i energije vjetra dolazi na mrežu. Emisije u Evropskoj uniji i Velikoj Britaniji tokom prvih osam mjeseci ove godine smanjene su za 4,7 odsto u poređenju sa istim periodom 2019. godine, navodi grupa, koja svoje procjene zasniva na proizvodnji električne energije, industrijskoj aktivnosti, kopnenom transportu, domaćem i međunarodnom avio-saobraćaju i stambenom potražnjom. U SAD su pale 3,5 odsto.

Još jedan faktor koji bi mogao da podstakne rast emisija je novi skepticizam prema obnovljivim izvorima energije pod uticajem energetske krize. Poremećaji su posljednjih nekoliko nedjelja pokrenuli debatu o uticajima svjetske tranzicije na čistiju energiju. Dok neki dokaze vide u “isprekidanosti” energije vjetra i solarne enerije, drugi ekvivalent, ako ne i veću slabost zbog ekstremnih promjena cijena i nestabilnosti izazvanih prekidima u lancima snabdijevanja fosilnim gorivima i zavisnošću od “petro-država” poput Rusije.

“Mene brine rast pogrešne percepcije da je trenutna energetska kriza izazvana obnovljivim izvorima energije, kao i politikama koje favorizuju obnovljive izvore”, rekao je analitičar BlumbergNEF-a Ali Izadi.

“Racionalan odgovor na više cijene fosilnih goriva, kao i na više emisije, bilo bi ubrzanje prelaska na obnovljive izvore”, zaključuje on.

Liban u potpunom mraku – najmanje nekoliko dana

Libanska elektroenergetska mreža juče je skroz ugašena, nakon što su dve glavne elektrane ostale bez goriva, saopštili su lokalni mediji.

“Libanska mreža za elektrodistribuciju potpuno je obustavila rad danas u podne i vjerovatno neće funkcionisati do sljedećeg ponedjeljka”, rekao je vladin zvaničnik Rojtersu.

Elektrane Demir Amara i Al Zahrani prestale su sa radom nakon što su nestale zalihe dizela, a proizvodnja energije je pala ispod 200 megavata, prenio je Skaj njuz. Prekjuče je zbog nedostatka goriva rad obustavila elektrana Deir Amara, a zatim juče i termoelektrana Zahrani.

Zvaničnik je rekao da će državna elektrodistribucija pokušati da iskoristi gorivo od vojske za privremeno pokretanje elektrana, ali da se to neće desiti u skorije vrijeme, prenosi Srna.

Nestanak struje će potrajati najmanje nekoliko dana, dodao je Rojters citirajući zvaničan izvor.